البيت 17.16
मनः प्रसादः सौम्यत्वं मौनमात्मविनिग्रहः ।
भावसंशुद्धिरित्येतत्तपो मानसमुच्यते ॥
النقحرة
manaḥ prasādaḥ saumyatvaṃ maunamātmavinigrahaḥ |
bhāvasaṃśuddhirityetattapo mānasamucyate ||
بقلم Sanskrit System · مسودة آلية · @indic-transliteration/sanscript 1.3.3
الترجمة
મનની પ્રસન્નતા, સૌમ્યતા, મૌન, આત્મસંયમ અને ભાવની શુદ્ધિ, આ મનનું તપ કહેવાય છે.
بقلم Sanskrit System · مسودة آلية · claude-opus-5-5 · 2026-11-08
الشرح
મનના તપમાં શાંતિ અને પ્રસન્નતા, કોમળતા, મૌન એટલે અંદરના બકબકાટ પર સંયમ, આત્મનિયંત્રણ અને ભાવોની શુદ્ધતાનો સમાવેશ થાય છે. આ સૌથી સૂક્ષ્મ તપ છે, કારણ કે તે બહારથી દેખાતું નથી. શરીર અને વાણીનું તપ બીજાઓ જોઈ શકે, પણ મનનું તપ માત્ર વ્યક્તિ પોતે જાણે છે. મૌનનો અર્થ અહીં માત્ર બોલવું નહીં એવો નથી, પણ મનની ઉછળકૂદને શાંત કરવી. શરીર, વાણી અને મનનું તપ મળીને સંપૂર્ણ શિસ્ત બને છે.
بقلم Sanskrit System · مسودة آلية · claude-opus-5-5 · 2026-11-08