البيت 15.9
श्रोत्रं चक्षुः स्पर्शनं च रसनं घ्राणमेव च ।
अधिष्ठाय मनश्चायं विषयानुपसेवते ॥
النقحرة
śrotraṃ cakṣuḥ sparśanaṃ ca rasanaṃ ghrāṇameva ca |
adhiṣṭhāya manaścāyaṃ viṣayānupasevate ||
بقلم Sanskrit System · مسودة آلية · @indic-transliteration/sanscript 1.3.3
الترجمة
ਕੰਨ, ਅੱਖ, ਚਮੜੀ, ਜੀਭ ਅਤੇ ਨੱਕ, ਅਤੇ ਮਨ ਦਾ ਆਸਰਾ ਲੈ ਕੇ ਉਹ ਇੰਦਰੀਆਂ ਦੇ ਵਿਸ਼ਿਆਂ ਨੂੰ ਭੋਗਦਾ ਹੈ।
بقلم Sanskrit System · مسودة آلية · claude-opus-5-5 · 2026-11-08
الشرح
ਇਹ ਸਲੋਕ ਉਹ ਸਾਧਨ ਗਿਣਾਉਂਦਾ ਹੈ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਰਾਹੀਂ ਅੰਦਰ ਵੱਸਦੀ ਆਤਮਾ ਸੰਸਾਰ ਨੂੰ ਮਿਲਦੀ ਹੈ: ਕੰਨ, ਅੱਖ, ਚਮੜੀ, ਜੀਭ ਅਤੇ ਨੱਕ, ਮਨ ਸਮੇਤ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਉੱਤੇ ਟਿਕ ਕੇ ਉਹ ਇੰਦਰੀਆਂ ਦੇ ਵਿਸ਼ਿਆਂ ਦਾ ਅਨੁਭਵ ਕਰਦੀ ਹੈ। ਵਰਣਨ ਸਿੱਧਾ ਹੈ, ਪਰ ਅਧਿਆਇ ਦੀ ਦਲੀਲ ਲਈ ਅਹਿਮ ਹੈ। ਅਨੁਭਵ ਉਨ੍ਹਾਂ ਸਮਰੱਥਾਵਾਂ ਰਾਹੀਂ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਜੋ ਪ੍ਰਕਿਰਤੀ ਦੀਆਂ ਹਨ, ਜਦਕਿ ਅਨੁਭਵ ਕਰਨ ਵਾਲਾ ਉਨ੍ਹਾਂ ਪਿੱਛੇ ਖੜ੍ਹਾ ਹੈ। ਇਹ ਨਿਖੇੜਾ ਅਗਲੇ ਸਲੋਕਾਂ ਦੀ ਤਿਆਰੀ ਹੈ, ਜੋ ਪੁੱਛਦੇ ਹਨ ਕਿ ਬਹੁਤ ਥੋੜ੍ਹੇ ਲੋਕ ਆਪਣੇ ਅੰਦਰ ਇਸ ਹਾਜ਼ਰੀ ਨੂੰ ਕਿਉਂ ਵੇਖਦੇ ਹਨ।
بقلم Sanskrit System · مسودة آلية · claude-opus-5-5 · 2026-11-08