البيت 14.5
सत्त्वं रजस्तम इति गुणाः प्रकृतिसम्भवाः ।
निबध्नन्ति महाबाहो देहे देहिनमव्ययम् ॥
النقحرة
sattvaṃ rajastama iti guṇāḥ prakṛtisambhavāḥ |
nibadhnanti mahābāho dehe dehinamavyayam ||
بقلم Sanskrit System · مسودة آلية · @indic-transliteration/sanscript 1.3.3
الترجمة
हे महाबाहो, सत्त्व, रज आणि तम हे प्रकृतीपासून उत्पन्न झालेले गुण अविनाशी देहधारी आत्म्याला देहात बांधतात.
بقلم Sanskrit System · مسودة آلية · claude-opus-5-5 · 2026-11-08
الشرح
प्रकृतीतून उत्पन्न होणारे तीन गुण श्रीकृष्ण सांगतात: सत्त्व, म्हणजे स्पष्टता किंवा सात्त्विकता; रजस्, म्हणजे आवेग किंवा क्रियाशीलता; आणि तमस्, म्हणजे जडता किंवा अंधार. ते मिळून स्वतः अविनाशी असलेल्या देहधारी आत्म्याला देहाशी बांधतात. गुण या शब्दाचा अर्थ दोरीचा पेडही होतो, आणि काही वाचकांना यात आत्म्याला बांधणाऱ्या दोरीत पिळलेल्या तीन पेडांची प्रतिमा दिसते. उर्वरित अध्याय प्रत्येक गुण तपासतो: तो कसा प्रकट होतो, कसा बांधतो आणि कुठे नेतो. हेतू केवळ वर्गीकरण नसून मुक्ती आहे.
بقلم Sanskrit System · مسودة آلية · claude-opus-5-5 · 2026-11-08