البيت 14.13
अप्रकाशोऽप्रवृत्तिश्च प्रमादो मोह एव च ।
तमस्येतानि जायन्ते विवृद्धे कुरुनन्दन ॥
النقحرة
aprakāśo'pravṛttiśca pramādo moha eva ca |
tamasyetāni jāyante vivṛddhe kurunandana ||
بقلم Sanskrit System · مسودة آلية · @indic-transliteration/sanscript 1.3.3
الترجمة
ਹੇ ਕੁਰੂਨੰਦਨ, ਹਨੇਰਾ, ਨਿਸ਼ਕਿਰਿਆ, ਗਫ਼ਲਤ ਅਤੇ ਮੋਹ, ਇਹ ਤਮੋਗੁਣ ਵਧਣ ਉੱਤੇ ਉਪਜਦੇ ਹਨ।
بقلم Sanskrit System · مسودة آلية · claude-opus-5-5 · 2026-11-08
الشرح
ਜਦੋਂ ਤਮੋਗੁਣ ਹਾਵੀ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਉਸ ਦੇ ਨਿਸ਼ਾਨ ਸਤੋਗੁਣ ਦੇ ਉਲਟ ਹੁੰਦੇ ਹਨ: ਅਪ੍ਰਕਾਸ਼, ਭਾਵ ਚਾਨਣ ਜਾਂ ਸਮਝ ਦੀ ਘਾਟ; ਅਪ੍ਰਵਿਰਤੀ, ਭਾਵ ਕਰਮ ਤੋਂ ਨਾਬਰੀ; ਲਾਪਰਵਾਹੀ; ਅਤੇ ਮੋਹ। ਮਨ ਉੱਤੇ ਬੱਦਲ ਛਾ ਜਾਂਦੇ ਹਨ, ਪ੍ਰੇਰਨਾ ਮੁੱਕ ਜਾਂਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਨਿਰਣਾ ਭਟਕ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਧਿਆਨਯੋਗ ਹੈ ਕਿ ਸੰਵਾਦ ਦੇ ਅਰੰਭ ਵਿੱਚ ਅਰਜੁਨ ਦੀ ਹਾਲਤ ਵਿੱਚ ਤਮੋਗੁਣ ਦੇ ਅੰਸ਼ ਸਨ: ਉਲਝਣ, ਕਰਮ ਤੋਂ ਪਿੱਛੇ ਹਟਣ ਦੀ ਇੱਛਾ, ਅਤੇ ਫ਼ਰਜ਼ ਦੀ ਧੁੰਦਲੀ ਸਮਝ। ਇਸ ਚਾਨਣ ਵਿੱਚ ਸਾਰੀ ਸਿੱਖਿਆ ਨੂੰ ਉਸ ਨੂੰ ਤਮੋਗੁਣ ਵਿੱਚੋਂ ਕੱਢ ਕੇ ਹੋਰ ਸਾਫ਼ ਅਵਸਥਾ ਵਿੱਚ ਲਿਆਉਣ ਦਾ ਜਤਨ ਵੇਖਿਆ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ।
بقلم Sanskrit System · مسودة آلية · claude-opus-5-5 · 2026-11-08