البيت 14.13
अप्रकाशोऽप्रवृत्तिश्च प्रमादो मोह एव च ।
तमस्येतानि जायन्ते विवृद्धे कुरुनन्दन ॥
النقحرة
aprakāśo'pravṛttiśca pramādo moha eva ca |
tamasyetāni jāyante vivṛddhe kurunandana ||
بقلم Sanskrit System · مسودة آلية · @indic-transliteration/sanscript 1.3.3
الترجمة
हे कुरुनन्दन, तमस् बढ्दा अप्रकाश, अप्रवृत्ति, प्रमाद र मोह उत्पन्न हुन्छन्।
بقلم Sanskrit System · مسودة آلية · claude-opus-5-5 · 2026-11-08
الشرح
तमस् हाबी हुँदा यसका लक्षण सत्त्वका उल्टो हुन्छन्: अप्रकाश, अर्थात् उज्यालो वा बुझाइको अभाव; अप्रवृत्ति, अर्थात् निष्क्रियता वा कर्म गर्ने अनिच्छा; लापरबाही; र मोह। मन धमिलो हुन्छ, प्रेरणा हराउँछ र विवेक बहकिन्छ। ध्यान दिनलायक छ कि संवादको सुरुमा अर्जुनको अवस्थामा तमस्का तत्त्व थिए: अन्योल, कर्मबाट हट्ने चाहना र कर्तव्यको धमिलो बोध। यस प्रकाशमा हेर्दा सम्पूर्ण शिक्षालाई उनलाई तमस्बाट उठाएर स्पष्ट अवस्थामा पुर्याउने प्रयासका रूपमा देख्न सकिन्छ।
بقلم Sanskrit System · مسودة آلية · claude-opus-5-5 · 2026-11-08