البيت 14.12
लोभः प्रवृत्तिरारम्भः कर्मणामशमः स्पृहा ।
रजस्येतानि जायन्ते विवृद्धे भरतर्षभ ॥
النقحرة
lobhaḥ pravṛttirārambhaḥ karmaṇāmaśamaḥ spṛhā |
rajasyetāni jāyante vivṛddhe bharatarṣabha ||
بقلم Sanskrit System · مسودة آلية · @indic-transliteration/sanscript 1.3.3
الترجمة
ਹੇ ਭਰਤਸ਼੍ਰੇਸ਼ਟ, ਲੋਭ, ਕਿਰਿਆ, ਕਰਮਾਂ ਦਾ ਅਰੰਭ, ਬੇਚੈਨੀ ਅਤੇ ਲਾਲਸਾ, ਇਹ ਰਜੋਗੁਣ ਵਧਣ ਉੱਤੇ ਉਪਜਦੇ ਹਨ।
بقلم Sanskrit System · مسودة آلية · claude-opus-5-5 · 2026-11-08
الشرح
ਜਦੋਂ ਰਜੋਗੁਣ ਤਕੜਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਕੁਝ ਨਿਸ਼ਾਨ ਦਿਸਦੇ ਹਨ: ਲੋਭ, ਲਗਾਤਾਰ ਕਿਰਿਆ, ਨਵੇਂ ਕੰਮਾਂ ਦਾ ਅਰੰਭ, ਬੇਚੈਨੀ ਅਤੇ ਤਾਂਘ। ਇਹ ਇੱਕ ਜਾਣੀ ਹਾਲਤ ਦਾ ਵਰਣਨ ਹੈ, ਉਹ ਮਨ ਜੋ ਟਿਕ ਕੇ ਨਹੀਂ ਬੈਠ ਸਕਦਾ, ਸਦਾ ਹੋਰ ਚਾਹੁੰਦਾ ਅਤੇ ਸਦਾ ਕੁਝ ਨਵਾਂ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰਦਾ। ਆਰੰਭ, ਭਾਵ ਅਰੰਭ ਕਰਨਾ, ਸ਼ਬਦ ਗੀਤਾ ਵਿੱਚ ਮੁੜ ਮੁੜ ਆਉਂਦਾ ਹੈ, ਜਿੱਥੇ ਅੱਗੇ ਸਿਆਣਿਆਂ ਬਾਰੇ ਕਿਹਾ ਗਿਆ ਹੈ ਕਿ ਉਹ ਸਾਰੇ ਸੁਆਰਥੀ ਅਰੰਭ ਛੱਡ ਦਿੰਦੇ ਹਨ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਨਿਸ਼ਾਨਾਂ ਦੀ ਨਿੰਦਾ ਘੱਟ ਅਤੇ ਪਛਾਣ ਵੱਧ ਕੀਤੀ ਗਈ ਹੈ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਪਛਾਣ ਕੇ ਮਨੁੱਖ ਵੇਖ ਸਕਦਾ ਹੈ ਕਿ ਕਦੋਂ ਰਜੋਗੁਣ ਕਾਬੂ ਵਿੱਚ ਹੈ ਅਤੇ ਉਸ ਨਾਲ ਨਾ ਰੁੜ੍ਹਨ ਦੀ ਚੋਣ ਕਰ ਸਕਦਾ ਹੈ।
بقلم Sanskrit System · مسودة آلية · claude-opus-5-5 · 2026-11-08