البيت 14.12
लोभः प्रवृत्तिरारम्भः कर्मणामशमः स्पृहा ।
रजस्येतानि जायन्ते विवृद्धे भरतर्षभ ॥
النقحرة
lobhaḥ pravṛttirārambhaḥ karmaṇāmaśamaḥ spṛhā |
rajasyetāni jāyante vivṛddhe bharatarṣabha ||
بقلم Sanskrit System · مسودة آلية · @indic-transliteration/sanscript 1.3.3
الترجمة
हे भरतर्षभ, रजस् बढ्दा लोभ, प्रवृत्ति, कर्मको आरम्भ, अशान्ति र लालसा उत्पन्न हुन्छन्।
بقلم Sanskrit System · مسودة آلية · claude-opus-5-5 · 2026-11-08
الشرح
रजस् बलियो हुँदा केही लक्षण देखिन्छन्: लोभ, निरन्तर सक्रियता, नयाँ योजनाको सुरुवात, अशान्ति र लालसा। यिनले परिचित अवस्थाको वर्णन गर्छन्, स्थिर बस्न नसक्ने मन, सधैँ थप चाहने र सधैँ केही नयाँ सुरु गर्ने। आरम्भ, अर्थात् उद्यम भन्ने शब्द गीतामा दोहोरिन्छ, जहाँ पछि ज्ञानीले सबै स्वार्थप्रेरित उद्यम त्याग्छन् भनिन्छ। लक्षणहरूको निन्दाभन्दा बढी पहिचान गरिएको छ। तिनलाई चिन्दा रजस् नियन्त्रणमा छ भनी थाहा पाउन र त्यसको बहावमा नबग्ने रोजाइ गर्न सकिन्छ।
بقلم Sanskrit System · مسودة آلية · claude-opus-5-5 · 2026-11-08