البيت 14.12
लोभः प्रवृत्तिरारम्भः कर्मणामशमः स्पृहा ।
रजस्येतानि जायन्ते विवृद्धे भरतर्षभ ॥
النقحرة
lobhaḥ pravṛttirārambhaḥ karmaṇāmaśamaḥ spṛhā |
rajasyetāni jāyante vivṛddhe bharatarṣabha ||
بقلم Sanskrit System · مسودة آلية · @indic-transliteration/sanscript 1.3.3
الترجمة
हे भरतश्रेष्ठा, लोभ, प्रवृत्ती, कर्मांचा आरंभ, अशांती आणि लालसा: रज वाढले असता हे उत्पन्न होतात.
بقلم Sanskrit System · مسودة آلية · claude-opus-5-5 · 2026-11-08
الشرح
रजस् बळावतो तेव्हा काही चिन्हे दिसतात: लोभ, सततची धावपळ, नवे उपक्रम सुरू करणे, अस्वस्थता आणि हव्यास. हे एका परिचित अवस्थेचे वर्णन आहे, असे मन जे शांत बसू शकत नाही, नेहमी आणखी हवे असते आणि नेहमी काहीतरी नवे सुरू करते. आरंभ, म्हणजे उपक्रम, हा शब्द गीतेत पुन्हा येतो, जिथे पुढे ज्ञानी लोक सर्व स्वप्रेरित उपक्रम सोडतात असे सांगितले आहे. या चिन्हांचा निषेध करण्यापेक्षा त्यांची ओळख करून दिली आहे. ती ओळखल्याने रजस् ताबा घेतो तेव्हा ते लक्षात येते आणि त्याच्यासोबत वाहून न जाण्याची निवड करता येते.
بقلم Sanskrit System · مسودة آلية · claude-opus-5-5 · 2026-11-08