البيت 14.10
रजस्तमश्चाभिभूय सत्त्वं भवति भारत ।
रजः सत्त्वं तमश्चैव तमः सत्त्वं रजस्तथा ॥
النقحرة
rajastamaścābhibhūya sattvaṃ bhavati bhārata |
rajaḥ sattvaṃ tamaścaiva tamaḥ sattvaṃ rajastathā ||
بقلم Sanskrit System · مسودة آلية · @indic-transliteration/sanscript 1.3.3
الترجمة
ਹੇ ਭਾਰਤ, ਰਜੋਗੁਣ ਅਤੇ ਤਮੋਗੁਣ ਨੂੰ ਦਬਾ ਕੇ ਸਤੋਗੁਣ ਵਧਦਾ ਹੈ; ਸਤੋਗੁਣ ਅਤੇ ਤਮੋਗੁਣ ਨੂੰ ਦਬਾ ਕੇ ਰਜੋਗੁਣ; ਅਤੇ ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਸਤੋਗੁਣ ਅਤੇ ਰਜੋਗੁਣ ਨੂੰ ਦਬਾ ਕੇ ਤਮੋਗੁਣ।
بقلم Sanskrit System · مسودة آلية · claude-opus-5-5 · 2026-11-08
الشرح
ਤਿੰਨੇ ਗੁਣ ਸਦਾ ਇਕੱਠੇ ਮੌਜੂਦ ਹਨ, ਪਰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਅਨੁਪਾਤ ਬਦਲਦਾ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ। ਸਤੋਗੁਣ ਰਜੋਗੁਣ ਅਤੇ ਤਮੋਗੁਣ ਨੂੰ ਦਬਾ ਕੇ ਪ੍ਰਧਾਨ ਹੁੰਦਾ ਹੈ; ਰਜੋਗੁਣ ਬਾਕੀ ਦੋਹਾਂ ਉੱਤੇ ਹਾਵੀ ਹੋ ਕੇ ਉੱਠਦਾ ਹੈ; ਅਤੇ ਤਮੋਗੁਣ ਦੂਜੇ ਦੋਹਾਂ ਨੂੰ ਢਾਹ ਕੇ ਛਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਕੋਈ ਅਵਸਥਾ ਪੱਕੀ ਨਹੀਂ। ਸਲੋਕ ਮਨ ਦੇ ਬਦਲਦੇ ਮਿਜ਼ਾਜ ਅਤੇ ਲੋਕਾਂ ਤੇ ਕਰਮਾਂ ਦੇ ਬਦਲਦੇ ਸੁਭਾਅ ਸਮਝਾਉਂਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਸੰਕੇਤ ਵੀ ਦਿੰਦਾ ਹੈ ਕਿ ਇਸ ਤੋਲ ਨੂੰ ਪ੍ਰਭਾਵਿਤ ਕੀਤਾ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਭੋਜਨ, ਆਚਰਣ ਅਤੇ ਚਿੰਤਨ ਨਾਲ ਸਤੋਗੁਣ ਪਾਲ ਕੇ ਉਸ ਨੂੰ ਬਾਕੀਆਂ ਨਾਲੋਂ ਤਕੜਾ ਕੀਤਾ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਫਿਰ ਵੀ ਵੱਡਾ ਨਿਸ਼ਾਨਾ ਤਿੰਨਾਂ ਤੋਂ ਅਜ਼ਾਦ ਖੜ੍ਹਨਾ ਹੈ।
بقلم Sanskrit System · مسودة آلية · claude-opus-5-5 · 2026-11-08