البيت 13.9
इन्द्रियार्थेषु वैराग्यमनहङ्कार एव च ।
जन्ममृत्युजराव्याधिदुःखदोषानुदर्शनम् ॥
النقحرة
indriyārtheṣu vairāgyamanahaṅkāra eva ca |
janmamṛtyujarāvyādhiduḥkhadoṣānudarśanam ||
بقلم Sanskrit System · مسودة آلية · @indic-transliteration/sanscript 1.3.3
الترجمة
ਇੰਦਰੀਆਂ ਦੇ ਵਿਸ਼ਿਆਂ ਤੋਂ ਵੈਰਾਗ, ਹੰਕਾਰ ਦੀ ਅਣਹੋਂਦ, ਅਤੇ ਜਨਮ, ਮੌਤ, ਬੁਢਾਪੇ, ਰੋਗ ਅਤੇ ਦੁੱਖ ਵਿੱਚ ਦੋਸ਼ ਨੂੰ ਸਾਫ਼ ਵੇਖਣਾ;
بقلم Sanskrit System · مسودة آلية · claude-opus-5-5 · 2026-11-08
الشرح
ਗਿਆਨ ਬਣਾਉਣ ਵਾਲੇ ਗੁਣਾਂ ਦੀ ਸੂਚੀ ਅੱਗੇ ਚੱਲਦੀ ਹੈ। ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਇੰਦਰੀਆਂ ਦੇ ਵਿਸ਼ਿਆਂ ਤੋਂ ਵੈਰਾਗ ਅਤੇ ਹੰਕਾਰ ਤੋਂ ਮੁਕਤੀ ਦਾ ਨਾਂ ਲੈਂਦੇ ਹਨ। ਫਿਰ ਉਹ ਚਿੰਤਨ ਦਾ ਇੱਕ ਅਭਿਆਸ ਜੋੜਦੇ ਹਨ: ਜਨਮ, ਮੌਤ, ਬੁਢਾਪੇ, ਰੋਗ ਅਤੇ ਦੁੱਖ ਵਿੱਚ ਸਮਾਈ ਔਕੜ ਨੂੰ ਵਾਰ-ਵਾਰ ਵੇਖਣਾ। ਇਸ ਦਾ ਮਕਸਦ ਉਦਾਸੀ ਨਹੀਂ, ਦੇਹਧਾਰੀ ਜੀਵਨ ਦੀਆਂ ਹਾਲਤਾਂ ਬਾਰੇ ਈਮਾਨਦਾਰੀ ਹੈ। ਭਾਰਤ ਦੀਆਂ ਬਹੁਤ ਪਰੰਪਰਾਵਾਂ ਨੇ ਅਜਿਹੇ ਚਿੰਤਨ ਨੂੰ ਲਾਲਸਾ ਦੀ ਪਕੜ ਢਿੱਲੀ ਕਰਨ ਲਈ ਵਰਤਿਆ ਹੈ। ਜੰਗ ਦੇ ਮੈਦਾਨ ਵਿੱਚ ਮੌਤ ਤੋਂ ਪਰੇਸ਼ਾਨ ਅਰਜੁਨ ਲਈ ਸਲੋਕ ਸੰਕੇਤ ਕਰਦਾ ਹੈ ਕਿ ਨਾਸ਼ਵਾਨਤਾ ਨੂੰ ਸਾਫ਼ ਵੇਖਣਾ ਆਪ ਸਿਆਣਪ ਦਾ ਹਿੱਸਾ ਹੈ।
بقلم Sanskrit System · مسودة آلية · claude-opus-5-5 · 2026-11-08