البيت 13.6
महाभूतान्यहङ्कारो बुद्धिरव्यक्तमेव च ।
इन्द्रियाणि दशैकं च पञ्च चेन्द्रियगोचराः ॥
النقحرة
mahābhūtānyahaṅkāro buddhiravyaktameva ca |
indriyāṇi daśaikaṃ ca pañca cendriyagocarāḥ ||
بقلم Sanskrit System · مسودة آلية · @indic-transliteration/sanscript 1.3.3
الترجمة
മഹാഭൂതങ്ങൾ, അഹങ്കാരം, ബുദ്ധി, അവ്യക്തം, പത്ത് ഇന്ദ്രിയങ്ങളും മനസ്സും, ഇന്ദ്രിയങ്ങളുടെ അഞ്ചു വിഷയങ്ങളും,
بقلم Sanskrit System · مسودة آلية · claude-opus-5-5 · 2026-11-08
الشرح
ക്ഷേത്രം എന്തിനാൽ നിർമ്മിതമാണെന്ന് കൃഷ്ണൻ വിവരിച്ചുതുടങ്ങുന്നു; പട്ടിക അടുത്ത ശ്ലോകത്തിലേക്കു തുടരുന്നു. പ്രകൃതിയുടെ സാംഖ്യവിശകലനത്തിൽ പരിചിതമായ തത്ത്വങ്ങൾ അദ്ദേഹം പറയുന്നു: ഭൂമി, ജലം, അഗ്നി, വായു, ആകാശം എന്ന അഞ്ചു മഹാഭൂതങ്ങൾ; അഹങ്കാരം; ബുദ്ധി; അവ്യക്തമായ മൂലപ്രകൃതി; അഞ്ചു ജ്ഞാനേന്ദ്രിയങ്ങളും അഞ്ചു കർമ്മേന്ദ്രിയങ്ങളും; മനസ്സ്; ഇന്ദ്രിയങ്ങളുടെ അഞ്ചു വിഷയങ്ങൾ. ബുദ്ധിയും അഹങ്കാരവും മനസ്സും പോലും ക്ഷേത്രത്തിന്റെ ഭാഗമാണെന്നതാണ് ശ്രദ്ധേയം; അവ അറിയുന്നവനല്ല, അറിയപ്പെടുന്നവയാണ്.
بقلم Sanskrit System · مسودة آلية · claude-opus-5-5 · 2026-11-08