البيت 13.27
यावत्सञ्जायते किञ्चित्सत्त्वं स्थावरजङ्गमम् ।
क्षेत्रक्षेत्रज्ञसंयोगात्तद्विद्धि भरतर्षभ ॥
النقحرة
yāvatsañjāyate kiñcitsattvaṃ sthāvarajaṅgamam |
kṣetrakṣetrajñasaṃyogāttadviddhi bharatarṣabha ||
بقلم Sanskrit System · مسودة آلية · @indic-transliteration/sanscript 1.3.3
الترجمة
હે ભરતશ્રેષ્ઠ, જે કોઈ સ્થાવર કે જંગમ જીવ ઉત્પન્ન થાય છે, તે ક્ષેત્ર અને ક્ષેત્રજ્ઞના સંયોગથી ઉત્પન્ન થાય છે એમ જાણ.
بقلم Sanskrit System · مسودة آلية · claude-opus-5-5 · 2026-11-08
الشرح
કૃષ્ણ અધ્યાયની કેન્દ્રીય જોડી પર પાછા આવે છે. જે કોઈ જીવ અસ્તિત્વમાં આવે છે, છોડ હોય કે પ્રાણી, સ્થિર હોય કે ગતિશીલ, તે ક્ષેત્ર અને ક્ષેત્રજ્ઞના સંયોગથી ઉત્પન્ન થાય છે. જીવન એટલે જડ પદાર્થ અને ચેતનાનું મિલન. એકલું ક્ષેત્ર જીવતું નથી, અને ક્ષેત્રજ્ઞ ક્ષેત્ર વિના પ્રગટ થતો નથી. આ સંયોગ કેવી રીતે થાય છે તે વિશે દર્શનોમાં ચર્ચા છે, પણ ગીતાનો મુદ્દો એ છે કે દરેક જીવમાં આ બંને તત્ત્વો હાજર છે.
بقلم Sanskrit System · مسودة آلية · claude-opus-5-5 · 2026-11-08