البيت 13.1
प्रकृतिं पुरुषं चैव क्षेत्रं क्षेत्रज्ञमेव च ।
एतद्वेदितुमिच्छामि ज्ञानं ज्ञेयं च केशव ॥
النقحرة
prakṛtiṃ puruṣaṃ caiva kṣetraṃ kṣetrajñameva ca |
etadveditumicchāmi jñānaṃ jñeyaṃ ca keśava ||
بقلم Sanskrit System · مسودة آلية · @indic-transliteration/sanscript 1.3.3
الترجمة
ਅਰਜੁਨ ਨੇ ਕਿਹਾ: ਹੇ ਕੇਸ਼ਵ, ਪ੍ਰਕਿਰਤੀ ਅਤੇ ਪੁਰਖ, ਖੇਤਰ (ਕਸ਼ੇਤਰ) ਅਤੇ ਖੇਤਰ ਦਾ ਜਾਣੂ (ਕਸ਼ੇਤਰੱਗ), ਗਿਆਨ ਅਤੇ ਜਾਣਨਯੋਗ, ਇਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਮੈਂ ਸਮਝਣਾ ਚਾਹੁੰਦਾ ਹਾਂ।
بقلم Sanskrit System · مسودة آلية · claude-opus-5-5 · 2026-11-08
الشرح
ਤੇਰ੍ਹਵਾਂ ਅਧਿਆਇ ਅਰਜੁਨ ਵੱਲੋਂ ਛੇ ਸ਼ਬਦਾਂ ਦੇ ਨਾਂ ਲੈਣ ਨਾਲ ਖੁੱਲ੍ਹਦਾ ਹੈ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਉਹ ਸਮਝਣਾ ਚਾਹੁੰਦਾ ਹੈ: ਪ੍ਰਕਿਰਤੀ ਅਤੇ ਪੁਰਖ, ਖੇਤਰ ਅਤੇ ਖੇਤਰ ਦਾ ਜਾਣੂ, ਗਿਆਨ ਅਤੇ ਜਾਣਨਯੋਗ। ਇਹ ਸਲੋਕ ਕੁਝ ਹੱਥ-ਲਿਖਤ ਪਰੰਪਰਾਵਾਂ ਵਿੱਚ ਨਹੀਂ ਮਿਲਦਾ, ਇਸੇ ਲਈ ਅਧਿਆਇ ਦੇ ਸਲੋਕਾਂ ਦੀ ਗਿਣਤੀ ਵੱਖਰੀ ਹੁੰਦੀ ਹੈ, ਪਰ ਜਿੱਥੇ ਇਹ ਹੈ ਉੱਥੇ ਇਹ ਅੱਗੇ ਦੇ ਵਿਸ਼ਿਆਂ ਦੀ ਸੂਚੀ ਦਾ ਕੰਮ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਇੱਥੇ ਸੰਵਾਦ ਦਾ ਲਹਿਜਾ ਬਦਲਦਾ ਹੈ। ਪਿਛਲੇ ਅਧਿਆਵਾਂ ਦੀ ਭਗਤੀ ਦੀ ਸਿਖਰ ਪਿੱਛੋਂ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਸਰੀਰ, ਮਨ ਅਤੇ ਚੇਤਨਾ ਦੇ ਹੋਰ ਵਿਸ਼ਲੇਸ਼ਣੀ ਬਿਆਨ ਵੱਲ ਮੁੜਦੇ ਹਨ।
بقلم Sanskrit System · مسودة آلية · claude-opus-5-5 · 2026-11-08