البيت 10.6
महर्षयः सप्त पूर्वे चत्वारो मनवस्तथा ।
मद्भावा मानसा जाता येषां लोक इमाः प्रजाः ॥
النقحرة
maharṣayaḥ sapta pūrve catvāro manavastathā |
madbhāvā mānasā jātā yeṣāṃ loka imāḥ prajāḥ ||
بقلم Sanskrit System · مسودة آلية · @indic-transliteration/sanscript 1.3.3
الترجمة
પ્રાચીન સાત મહર્ષિઓ અને તે જ રીતે ચાર મનુઓ મારા ભાવવાળા અને મારા મનથી જન્મેલા છે; તેમનાથી જ જગતની આ પ્રજા ઉત્પન્ન થઈ છે.
بقلم Sanskrit System · مسودة آلية · claude-opus-5-5 · 2026-11-08
الشرح
કૃષ્ણ આંતરિક અવસ્થાઓ પરથી માનવજાતિની શરૂઆત તરફ વળે છે. પુરાણકથાઓમાં સાત મહર્ષિઓ અને મનુઓ પ્રજાના પૂર્વજો અને નિયમ આપનારા છે, જેમનાથી જગતના લોકો ઊતરી આવ્યા. અહીં તેમને કૃષ્ણના મનથી જન્મેલા કહ્યા છે, એટલે કે શરીરના સંબંધથી નહીં પણ સંકલ્પથી ઉત્પન્ન થયેલા. ચાર મનુઓ વિશે ટીકાકારોમાં મતભેદ છે: કેટલાક તેને ચૌદ મનુઓમાંથી ચાર સમજે છે, તો કેટલાક ચાર શબ્દને સનક વગેરે ચાર કુમારો સાથે જોડે છે. કોઈ પણ રીતે, મુદ્દો એ છે કે આખો માનવવંશ તેમનામાંથી વહે છે.
بقلم Sanskrit System · مسودة آلية · claude-opus-5-5 · 2026-11-08