البيت 10.33
अक्षराणामकारोऽस्मि द्वन्द्वः सामासिकस्य च ।
अहमेवाक्षयः कालो धाताहं विश्वतोमुखः ॥
النقحرة
akṣarāṇāmakāro'smi dvandvaḥ sāmāsikasya ca |
ahamevākṣayaḥ kālo dhātāhaṃ viśvatomukhaḥ ||
بقلم Sanskrit System · مسودة آلية · @indic-transliteration/sanscript 1.3.3
الترجمة
ಅಕ್ಷರಗಳಲ್ಲಿ ನಾನು ಅಕಾರ; ಸಮಾಸಗಳಲ್ಲಿ ದ್ವಂದ್ವ. ಕ್ಷಯವಿಲ್ಲದ ಕಾಲವೂ ನಾನೇ; ಎಲ್ಲೆಡೆ ಮುಖವುಳ್ಳ ಧಾರಕನೂ ನಾನೇ.
بقلم Sanskrit System · مسودة آلية · claude-opus-5-5 · 2026-11-08
الشرح
ಕೃಷ್ಣನು ಭಾಷೆಯತ್ತ ತಿರುಗುತ್ತಾನೆ. ವರ್ಣಮಾಲೆಯ ಅಕ್ಷರಗಳಲ್ಲಿ ಅವನು ಮೊದಲ ನಾದವಾದ ಅಕಾರ; ಸಂಸ್ಕೃತ ವ್ಯಾಕರಣ ಚಿಂತನೆಯಲ್ಲಿ ಅದು ಉಳಿದೆಲ್ಲ ಅಕ್ಷರಗಳಲ್ಲೂ ಇದೆ ಎನ್ನಲಾಗುತ್ತದೆ. ಸಮಾಸಗಳಲ್ಲಿ ಅವನು ಎರಡು ಸಮಾನ ಪದಗಳನ್ನು ಅಕ್ಕಪಕ್ಕ ಜೋಡಿಸುವ ದ್ವಂದ್ವ. ಆಮೇಲೆ ಶ್ಲೋಕ ಹಠಾತ್ತನೆ ವಿಸ್ತರಿಸುತ್ತದೆ: ಅವನು ಎಂದೂ ಮುಗಿಯದ ಕಾಲ, ಎಲ್ಲ ದಿಕ್ಕುಗಳಿಗೂ ಮುಖಮಾಡಿರುವ ಧಾರಕ ಅಥವಾ ವಿಧಾತ. ಒಂದು ಅಕ್ಷರದಿಂದ ಅನಂತ ಕಾಲದವರೆಗಿನ ಈ ಚಲನೆ, ಸಣ್ಣದರೊಳಗೆ ವಿಶಾಲವನ್ನು ಕಾಣುವ ಅಧ್ಯಾಯದ ವಿಧಾನವನ್ನು ಹಿಡಿದಿಡುತ್ತದೆ.
بقلم Sanskrit System · مسودة آلية · claude-opus-5-5 · 2026-11-08