البيت 1.43
दोषैरेतैः कुलघ्नानां वर्णसङ्करकारकैः ।
उत्साद्यन्ते जातिधर्माः कुलधर्माश्च शाश्वताः ॥
النقحرة
doṣairetaiḥ kulaghnānāṃ varṇasaṅkarakārakaiḥ |
utsādyante jātidharmāḥ kuladharmāśca śāśvatāḥ ||
بقلم Sanskrit System · مسودة آلية · @indic-transliteration/sanscript 1.3.3
الترجمة
कुल नाश गर्ने र वर्णसङ्कर ल्याउनेहरूका यी दोषले सनातन जातिधर्म र कुलधर्म उखेलिन्छन्।
بقلم Sanskrit System · مسودة آلية · claude-opus-5-5 · 2026-11-08
الشرح
अर्जुन सामाजिक तर्कको सार प्रस्तुत गर्छन्। कुल नाश गर्नेहरूका दोषले वर्णहरूको मिश्रण ल्याउँछ, र त्यसैबाट जातिधर्म अर्थात् जन्मअनुसार आफ्नो समुदायसँग जोडिएका कर्तव्य र कुलधर्म अर्थात् परिवारका कर्तव्य दुवै उखेलिन्छन्। श्लोकले पहिलेका बुँदाहरूलाई दोहोर्याएर एउटै भनाइमा समेट्छ। अर्जुनका लागि युद्धले पैतृक दायित्वको सम्पूर्ण संरचनालाई खतरामा पार्छ। उनले वर्णन गरेको सामाजिक व्यवस्थाबारे जे सोचे पनि, उनको चिन्ता स्थिरता र निरन्तरताप्रति छ, जसलाई उनी धर्मसम्मत जीवनको आधार मान्छन्।
بقلم Sanskrit System · مسودة آلية · claude-opus-5-5 · 2026-11-08