البيت 1.43
दोषैरेतैः कुलघ्नानां वर्णसङ्करकारकैः ।
उत्साद्यन्ते जातिधर्माः कुलधर्माश्च शाश्वताः ॥
النقحرة
doṣairetaiḥ kulaghnānāṃ varṇasaṅkarakārakaiḥ |
utsādyante jātidharmāḥ kuladharmāśca śāśvatāḥ ||
بقلم Sanskrit System · مسودة آلية · @indic-transliteration/sanscript 1.3.3
الترجمة
कुळनाश करणाऱ्यांच्या, वर्णसंकर घडवणाऱ्या या दोषांमुळे सनातन जातिधर्म आणि कुळधर्म उखडले जातात.
بقلم Sanskrit System · مسودة آلية · claude-opus-5-5 · 2026-11-08
الشرح
अर्जुन आपल्या सामाजिक युक्तिवादाचा सारांश देतो. जातिधर्म म्हणजे समाजातील विविध समुदायांचे कर्तव्य आणि कुळधर्म म्हणजे कुटुंबाच्या परंपरा. दोन्हींना तो शाश्वत म्हणतो, म्हणजे काळापासून चालत आलेले. युद्धामुळे हे सर्व मुळापासून उखडले जाईल अशी त्याची भीती आहे. अर्जुनाची दृष्टी व्यापक आहे; तो केवळ व्यक्तिगत दुःख नव्हे तर संपूर्ण समाजव्यवस्थेच्या विनाशाची कल्पना करतो. पण कृष्णाच्या दृष्टीने हा सारा तर्क मूळ प्रश्नाला बगल देणारा आहे: अन्यायाविरुद्ध उभे राहणे हा क्षत्रियाचा धर्म आहे की नाही.
بقلم Sanskrit System · مسودة آلية · claude-opus-5-5 · 2026-11-08