البيت 1.41
अधर्माभिभवात्कृष्ण प्रदुष्यन्ति कुलस्त्रियः ।
स्त्रीषु दुष्टासु वार्ष्णेय जायते वर्णसङ्करः ॥
النقحرة
adharmābhibhavātkṛṣṇa praduṣyanti kulastriyaḥ |
strīṣu duṣṭāsu vārṣṇeya jāyate varṇasaṅkaraḥ ||
بقلم Sanskrit System · مسودة آلية · @indic-transliteration/sanscript 1.3.3
الترجمة
હે કૃષ્ણ, અધર્મ વધી જાય ત્યારે કુળની સ્ત્રીઓ ભ્રષ્ટ થાય છે; અને હે વાર્ષ્ણેય, સ્ત્રીઓ ભ્રષ્ટ થતાં વર્ણોનું મિશ્રણ ઊભું થાય છે.
بقلم Sanskrit System · مسودة آلية · claude-opus-5-5 · 2026-11-08
الشرح
અર્જુન પરિણામોની સાંકળને આગળ લઈ જાય છે. યુદ્ધમાં કુળના પુરુષો માર્યા જાય અને રીતિરિવાજ લુપ્ત થાય, તો સ્ત્રીઓ રક્ષણ વિના રહે અને લગ્નના જૂના નિયમો તૂટી પડે, જેથી વર્ણસંકર, એટલે સામાજિક વર્ણોનું મિશ્રણ, થાય. આ મહાકાવ્યના જગતની સામાજિક વિચારધારા દર્શાવે છે, જેમાં વંશ અને વ્યવસ્થા એકબીજા સાથે બંધાયેલાં હતાં. આજે વાચકો ઘણી વાર આ શ્લોકને ઐતિહાસિક રીતે, અર્જુનનાં મૂલ્યોના ચિત્ર તરીકે જુએ છે, ગીતાના પોતાના ઉપદેશ તરીકે નહીં; શ્રીકૃષ્ણ પોતાના ઉત્તરમાં આ દલીલ ઉપાડતા નથી.
بقلم Sanskrit System · مسودة آلية · claude-opus-5-5 · 2026-11-08