البيت 1.40
कुलक्षये प्रणश्यन्ति कुलधर्माः सनातनाः ।
धर्मे नष्टे कुलं कृत्स्नमधर्मोऽभिभवत्युत ॥
النقحرة
kulakṣaye praṇaśyanti kuladharmāḥ sanātanāḥ |
dharme naṣṭe kulaṃ kṛtsnamadharmo'bhibhavatyuta ||
بقلم Sanskrit System · مسودة آلية · @indic-transliteration/sanscript 1.3.3
الترجمة
କୁଳ ନଷ୍ଟ ହେଲେ ତାହାର ସନାତନ କୁଳଧର୍ମ ନଷ୍ଟ ହୁଏ; ଆଉ ଧର୍ମ ନଷ୍ଟ ହେଲେ ପୂରା କୁଳକୁ ଅଧର୍ମ ଘେରିଯାଏ।
بقلم Sanskrit System · مسودة آلية · claude-opus-5-5 · 2026-11-08
الشرح
ଅର୍ଜୁନ ଯୁକ୍ତିକୁ ସମାଜ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ବିସ୍ତାର କରନ୍ତି। ପରିବାର ନଷ୍ଟ ହେଲେ ପିଢ଼ି ପରେ ପିଢ଼ି ଚାଲିଆସିଥିବା ରୀତି ଓ କର୍ତ୍ତବ୍ୟ, ଅର୍ଥାତ୍ କୁଳଧର୍ମ, ଲୋପ ପାଏ। ତାହାକୁ ଧରି ରଖିବା ପାଇଁ ଧର୍ମ ନ ରହିଲେ ପରିବାର ଅଧର୍ମ ବା ବିଶୃଙ୍ଖଳାରେ ପଡ଼େ। ମହାକାବ୍ୟର ଜଗତରେ ପରିବାର ଧାର୍ମିକ ଓ ସାମାଜିକ ଜୀବନର ବାହକ ଥିଲା, ତେଣୁ ତାହାର ନାଶ କେବଳ ପ୍ରାଣହାନି ନୁହେଁ। ଅର୍ଜୁନ ନିଜ ସମୟର ମୂଲ୍ୟବୋଧ ଭିତରୁ କହୁଛନ୍ତି, ଆଉ ପଦଟି ଦେଖାଏ ଯେ ତାଙ୍କ ଚିନ୍ତା ବ୍ୟକ୍ତିଙ୍କ ସହ ପରମ୍ପରାର ନିରନ୍ତରତା ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ବିସ୍ତୃତ।
بقلم Sanskrit System · مسودة آلية · claude-opus-5-5 · 2026-11-08