البيت 1.30
गाण्डीवं स्रंसते हस्तात्त्वक्चैव परिदह्यते ।
न च शक्नोम्यवस्थातुं भ्रमतीव च मे मनः ॥
النقحرة
gāṇḍīvaṃ sraṃsate hastāttvakcaiva paridahyate |
na ca śaknomyavasthātuṃ bhramatīva ca me manaḥ ||
بقلم Sanskrit System · مسودة آلية · @indic-transliteration/sanscript 1.3.3
الترجمة
ગાંડીવ મારા હાથમાંથી સરી પડે છે અને મારી ચામડી બળે છે. હું સ્થિર ઊભો રહી શકતો નથી, અને મારું મન જાણે ભમે છે.
بقلم Sanskrit System · مسودة آلية · claude-opus-5-5 · 2026-11-08
الشرح
લક્ષણોની યાદી આગળ વધે છે. અગ્નિદેવે આપેલું અર્જુનનું પ્રસિદ્ધ ધનુષ્ય ગાંડીવ તેના હાથમાંથી સરકી જાય છે. ચામડી બળે છે, પગ ટકતા નથી અને મન ચકરાવે ચડે છે. ધનુષ્ય પરની પકડ છૂટવી એ પોતાના હેતુ પરની ઊંડી પકડ છૂટવાનું બાહ્ય ચિત્ર છે. આ શ્લોક મન (મનસ્)ને તેના ગૂંચવાડાના સ્થાન તરીકે રજૂ કરે છે. આગળનો ઘણો ઉપદેશ એ વિશે છે કે ચંચળ, ભમતા મનને કેવી રીતે સ્થિર કરવું, અને અહીં આપણે એ મનને તેની સૌથી અસ્થિર દશામાં જોઈએ છીએ.
بقلم Sanskrit System · مسودة آلية · claude-opus-5-5 · 2026-11-08