البيت 1.13
ततः शङ्खाश्च भेर्यश्च पणवानकगोमुखाः ।
सहसैवाभ्यहन्यन्त स शब्दस्तुमुलोऽभवत् ॥
النقحرة
tataḥ śaṅkhāśca bheryaśca paṇavānakagomukhāḥ |
sahasaivābhyahanyanta sa śabdastumulo'bhavat ||
بقلم Sanskrit System · مسودة آلية · @indic-transliteration/sanscript 1.3.3
الترجمة
തുടർന്ന് ശംഖുകളും പെരുമ്പറകളും ചെണ്ടകളും മദ്ദളങ്ങളും കൊമ്പുകളും ഒരുമിച്ചു മുഴങ്ങി; ആ ശബ്ദം അതിഭയങ്കരമായിരുന്നു.
بقلم Sanskrit System · مسودة آلية · claude-opus-5-5 · 2026-11-08
الشرح
ഭീഷ്മരുടെ സൂചന കേട്ട് കൗരവസൈന്യം മുഴുവൻ ആ നാദം ഏറ്റെടുക്കുന്നു. ശംഖ്, പെരുമ്പറ, ചെറിയ ചെണ്ട, വലിയ ചെണ്ട, കൊമ്പുവാദ്യം എന്നിങ്ങനെ യുദ്ധവാദ്യങ്ങളെ സഞ്ജയൻ എണ്ണിപ്പറയുന്നു; എല്ലാം ഒരേസമയം മുഴങ്ങുന്നു. തുമുലം എന്ന വാക്ക് കലങ്ങിമറിഞ്ഞ, അടക്കാനാവാത്ത ഇരമ്പലിനെ സൂചിപ്പിക്കുന്നു. കഥ പാണ്ഡവപക്ഷത്തേക്കു തിരിയുംമുമ്പ് യുദ്ധക്കളത്തിന്റെ ഉദ്വേഗഭരിതമായ അന്തരീക്ഷം ഈ ശ്ലോകം ഒരുക്കുന്നു. ഈ ബഹളത്തിനു നടുവിൽ അർജുനനെ ഉടൻ ഗ്രസിക്കാൻ പോകുന്ന മൗനത്തിനും ആന്തരികസംഘർഷത്തിനും ഇത് ഒരു വിപരീതപശ്ചാത്തലവുമാകുന്നു.
بقلم Sanskrit System · مسودة آلية · claude-opus-5-5 · 2026-11-08